De Nederlandse asielketen is, mede door politieke keuzes, momenteel overbelast, waardoor de wachttijden binnen de asielprocedure sterk zijn opgelopen. Deze lange wachttijden brengen met zich mee dat asielzoekers, voornamelijk vrouwen, bekend raken met en gewend raken aan de westerse normen een waarden. Dit roept de vraag op in hoeverre Nederland bescherming biedt aan vrouwen die een westerse levensstijl hebben aangenomen die niet in lijn is met de normen en waarden in het land van herkomst.
Beoordelingskader
In de uitspraak K en L overweegt het Hof van Justitie dat sprake is van daadwerkelijke vereenzelviging (het Hof gebruikt vereenzelviging in plaats van verwestering, verwestering suggereert een valse dichotomie tussen Oost en West) als een vrouw in haar dagelijks leven het voordeel van de gelijkheid tussen mannen en vrouwen wil genieten onder meer op het vlak van onderwijs en beroepsloopbaan, de mate en aard van activiteiten in de publieke sfeer, de mogelijkheid om economisch onafhankelijk te worden door buitenshuis te werken, de beslissing om alleen of in gezinsverband te wonen en de partnerkeuze, vrij haar eigen levenskeuzes kan maken, welke keuzes bepalend zijn voor haar identiteit. Indien sprake is van vereenzelviging kunnen vrouwen een specifieke sociale groep vormen en daarmee voor een vluchtelingenstatus in aanmerking komen.
Rol IND
De IND stelt vast of in het individuele geval sprake is van vereenzelviging die te herleiden is naar de fundamentele waarde die de vrouw hecht aan de gelijkheid tussen vrouwen en mannen. Voorts dient de IND vast te stellen of de groep waartoe de vrouw stelt te behoren als gevolg van de vereenzelviging een eigen identiteit heeft, omdat zij als afwijkend wordt beschouwd in het land ver herkomst. Vervolgens stelt de IND of sprake is van een gegronde vrees voor vervolging wegens het behoren tot een sociale groep vanwege vereenzelviging. Dat vervolging kan worden voorkomen door zich terughoudend op te stellen mag daarbij niet worden meegenomen, van de vrouw mag immers niet worden verlangd dat zij de vereenzelviging opgeeft.
Praktijk
In de praktijk kan vereenzelviging bij vrouwen op verschillende wijzen tot uiting komen. Diverse factoren zijn van belang bij de beoordeling of sprake is van vereenzelviging, hierbij kan worden gedacht aan kledingkeuzes, het genieten van vrijheid van meningsuiting, het maken van eigen keuzes met betrekking tot zichzelf en het gezin, zich vrij bewegen in de openbare ruimte en het verrichten van werk of het volgen van een studie. Voorts is ook de situatie in het land van herkomst kan van belang en in hoeverre iemand zich zou moeten aanpassen bij terugkeer naar het land van herkomst.
Waarde verklaringen
Uit de praktijk volgt dat de IND waarde hecht aan verklaringen die concreet en uitgebreid zijn. Het is van belang dat iemand kan verklaren waarom de fundamentele waarde van gelijkheid tussen mannen en vrouwen voor haar van belang is, daarbij dient aandacht te worden besteed aan levenskeuzes die gemaakt zijn vanuit het idee van gelijkheid tussen mannen en vrouwen.
En dan de rechter
De rechtbank gaat niet altijd mee in het de beoordeling van de IND, zo volgt uit de jurisprudentie. Zo oordeelt de rechtbank dat de verklaringen van een asielzoeker moeten worden bezien in het licht van het opleidingsniveau van de betrokkene, van iemand die enkel basisonderwijs heeft gevolgd kan niet worden veracht dat zij een doorwrocht juridisch betoog geeft. [1] Bij de beoordeling van de vereenzelviging is voorts van belang of betrokkene gevaar loopt bij terugkeer, dit gevaar kan ook ontstaan doordat anderen bepaalde oordelen op betrokkene projecteren zonder dat zij daar invloed op kan uitoefenen.[2]
Het beoordelingskader van de IND met betrekking tot vereenzelviging is duidelijk, maar de wijze waarop hieraan invulling wordt gegeven verschilt sterk.
Meer weten?
Wilt u meer weten over dit onderwerp of advies? Neem geheel vrijblijvend contact met ons op!
[1] ECLI;NL;RBDHA:2026:3568
[2] ECLI:NL:RBDHA:2026:4393